Davranış Odaklı
İş Güvenliği 

Zemin Çizgileri ile İş Kazasız Tesisler

Davranış Odaklı İş Güvenliği (Behavioural Safety) / Barış Taşçıoğlu

Öncelikle ülkemizde birçok endüstri ve iş alanında gelişmeler devam ederken, iş güvenliği alanında da aynı oranda gelişmeler olmasını ümit ediyorum.
Bu yazımın konusu, davranış odaklı iş güvenliği ve emniyetsiz hareketler.

İSG alanında kanun ve yönetmeliklerin olması güzel, bu kanunları işletecek insan kaynağı sağlanması güzel, fakat bilinmelidir ki İSG hedefleri ancak ve ancak diyalog yolu ile başarıya ulaşabilir.Dialog gerçekleştirecek kişiler de işyerindeki çalışanlar , ve çalışanların karar vermelerinde etkili olan da kendi tutum / davranışlarıdır.
Son 10,15 yıl içinde dünyada birçok endüstride “davranış odaklı emniyet” yaklaşımı önem kazanmıştır.

Bu yaklaşımlar, kazaların sebeplerinde ciddi bir oranının , ön safhada çalışanların davranışları kaynaklı olduğunu kabul etmektedir, pilotlar, şoförler, üretim operatörleri, bakım teknisyenleri gibi.

Peki çalışanların davranışlarını güçlendirebilir miyiz / değiştirebilir miyiz?
Evet değiştirebiliriz, bu konuda uzman kişi ve programlardan yardım almamız gerekebilir.


Bu konuda geliştirilmiş programlar bulunmaktadır. Bunlar aşağıdaki konuları kapsamaktadır:

Emniyetli / emniyetsiz durum tanımları

Uzman gözetmen / süpervizörler tarafından davranışların gözetimi
Davranışlar hakkında geri bildirim ve davranışların güçlendirilmesi

İstatistikler göstermektedir ki, yaşanan kazaların büyük bir çoğunluğu ( %90 üzerinde) sebebi çalışanların hataları / emniyetsiz hareketlerdir. Buradan çıkan sonuç, emniyetsiz hareketler ve riskli davranışlar kazaların ana nedenidir.

Emniyetsiz durumlar ve riskli davranışlar incelendiğinde, alışkanlıklar ve farkında olmadan yapılan hatalar öne çıkmaktadır.
Mühendislik çözümleriyle tehlikeleri ortadan kaldırmak veya fiziksel kontroller uygulamak, emniyetsiz davranışların potansiyelini azaltmak için verimli bir yöntem olabilir. Bu yöntem başarılı olduğu gibi, her zaman da işe yaramayabilir. Çünkü kişilerin her zaman emniyetsiz davranışta bulunma ve mühendislik kontrollerini atlama kapasitesi vardır.

Tutum ve Davranışlar:

İnsanların tutumlarını değiştirmeye odaklanan güvenlik ve emniyet uygulamaları , küçük bir oranda başarılı olmaktadır. Bu, şu soruyu gündeme getiriyor: “ insanların tutumlarını ne değiştirebilir?

Cevap , insanların tutumları ile bağlantısı olan “davranışlarını” değiştirmektir.

Kişilerin tutum ve davranışlarını değiştirmek için İngiltere’de bir metal fabrikasında yapılan araştırmayı paylaşmak istiyorum.
Amaç çalışanların işitme koruma ekipmanı kullanımını arttırmaktır. Çalışma öncesinde, fabrikada çalışanların büyük bir oranının işitme koruma ekipmanı kullanmama yönünde bir tutumu olduğu görülmektedir, ekipmanın rahatsızlık verdiği vb. gibi nedenlerle.
İki adet uygulama yapılmıştır.
1. Uygulamada uzmanlar, fabrikada işitme koruma ekipmanı kullanmayan ve geçici işitme kaybına uğramış bir çalışanın yaşadıklarını ve tecrübelerini, fabrika çalışanlarına anlatmıştır. Çalışanların tutumlarını değiştirmek için her gün çalışanlara işitme kaybı hakkında geri bildirim yapılmıştır.
İkinci uygulama, iki fazda yapılmıştır.
1.faz: şirket yönetimi tarafından, farklı bir departmanda yapılmıştır. Çalışanların tutumlarını değiştirmek için poster afiş kampanyaları ve eğitimciler tarafından çalışanlar ile günlük konuşmalar yapılmıştır.
2.faz ise, yaptırım yolu seçilmiştir. Çalışanlara geçici işten uzaklaştırma, para cezası ve diğer cezalar gündeme alınmıştır.
Sonuçlar aydınlatıcıdır: 1. Uygulama: 5 ay sonra kullanım oranı %30-%50’den %80-%90’a çıkmıştır. (bu dönemde %65 personel döngüsü olmasına rağmen) 2.uygulama ise, aynı dönemde sadece %10 gibi bir artış oranı sağlanmıştır.

 

Biraz daha detaya girecek olursak, davranış odaklı iş güvenliğinin amacı

Çalışanlar arasında iletişimi arttırmak
Olaylardan ders çıkartmak
Çalışanların davranışlarına odaklanmak
Öğrenen organizasyonun temellerini atmak
Yaşanan olayların sebeplerini şeffaf bir şekilde araştırmak ve çalışanlar ile paylaşmak
Tüm çalışanların güvenlik ve emniyet konusunda konuşmasını sağlamak
Gözlem ve geri bildirim sağlamak
İş güvenliğini istatistiksel bir ortamda görebilmek ve performans ölçmek
Liderlik konusunda yöneticilerinin etkinliğini arttırmak
Proaktif bildirim sistemi kurmak

Tabi ki, günün sonunda iş güvenliği de şirketler için doğal olarak bir maliyet unsurudur.
Eğitim, kişisel koruyucu ekipman, yetkin uzman kişi çalıştırma, emniyet ekipmanı kullanma, çeşitli özel malzemeler kullanma,……
Bilinmelidir ki bunlar faydalı maliyetlerdir ( GOOD COST )

Bu gerekleri yerine getirmediğimiz zaman yaşayacağımız kayıplar ise bu faydalı maliyetlerin kat be kat fazlasıdır.

Ayrıca bedeli tahmin edilemeyen maddi kayıplar da olacaktır, itibar kaybı ise parasal karşılığı hesaplanamayan bir kayıptır..
Öğrenen organizasyonların ülkemizde çoğalması ümidi ile,
Bir sonraki yazıda buluşmak üzere….

Baris Tascioglu

Kaynaklar:
HSE UK , Health and Safety Executive.
“Implementing The Behaviour-Based Approach: A Practical Guide.” Published in: The Health And Safety Practitioner, November 1994. 1995 Winner of the UK Institution of Occupational Safety & Health’s (IOSH) Dr Dominic Cooper C.Psychol CFIOSH
Duff, A.R., Robertson, I.T., Cooper, M.D., & Phillips, R.A. (1993) Improving Safety on Construction Sites by Changing Personnel Behaviour. H.M.S.O. Report Series CRR 51/93: HMSO. ISBN 011 882 1482; London.

Yazının alındığı link:
https://www.linkedin.com/pulse/davranış-odaklı-iş-güvenliği-behavioural-safety-durum-baris-tascioglu/

Güvenli Çizgilerle İş Kazasız Tesisler

Profesyonel Hizmet 

Hızlı ve Hatasız Uygulama

Zamanında İş Teslimi

Etkin İletişim